I. GİRİŞ
Türk Hukuk sistemine göre taşınır üzerinde rehin kurulması için kural olarak malikin taşınır üzerindeki zilyetliğinin sona erdirilmesi, taşınırın alacaklıya veya onun rızasıyla bir üçüncü kişiye devri gerekir. Halbuki taşınır rehni karşılığında kredi sağlayan borçlunun borcunu ödeyebilmesi için üretim araçlarının kendisinde bırakılması, kendisi tarafından işletilmesi gerekmektedir. Bu imkanı da borçluya ticari işletme rehni sağlayacaktır.

1.Taraflar
Ticari işletme rehni bir teminat müessesesidir. Ticari işletme rehni Ticaret veya Esnaf ve Sanat Sicilinde kayıtlı ticari işletmeler üzerinde kurulabilir. Türk Ticaret Kanununda tarif edilen ticarethane veya fabrikalar ile ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletmelerdir. Bir gelir sağlamayı amaçlamayan veya devamlı olmayan faaliyetler ile esnaf faaliyeti sınırlarını aşmayan faaliyetler ticari işletme sayılmaz.

Ticari işletme rehni karşılığı kredi verecek olan kuruluşlar da kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Bunlar:

a-Tüzel kişiliği haiz ve sermaye şirketi olarak kurulmuş kredi müesseseleri,

b-Kredili satış yapan gerçek ve tüzel kişiliğe haiz müesseseler,

c-Kooperatifler.

2.Kapsamı
Asıl olan ticari işletmenin ticaret unvanı, işletme adı, rehnin tescil anında mevcut ve işletmenin faaliyetine özgülenmiş makine, araç, alet ve motorlu ulaştırma araçları, ihtira beratları, makineler, modeller, resimler ve sınai hakların bir bütün olarak rehnedilmesidir.

Ancak, taraflar işletmenin bazı unsurlarını rehin dışında bırakabilirler. Yalnız, ticari işletmeyi temsil eden asgari unsurlar rehin dışı bırakılamaz. Bunlar, ticari işletmeyi ifade eden ve ondan ayrı olarak devredilemeyen ticaret unvanı ile ticari işletmenin başlıca maddi unsurlarını oluşturan işletme tesisatıdır. Ticari işletmenin unsurları arasında kabul edilen taşınmazlar ile ticari işletmenin alacak ve borçları rehnin kapsamına alınmamıştır.

3.Sözleşmenin Şekli ve Tescil
Kötü niyetli davranışları önlemek için rehin akdinin resmi şekilde düzenlenmesi öngörülmüştür. Rehin sözleşmesi ticari işletmenin kayıtlı bulunduğu sicil çevresindeki noterler tarafından düzenlenir. Taraflar arasındaki anlaşmazlıkları önlemek, sicili tetkik edecek kişilerin bilgi edinmelerini sağlamak amacıyla rehne dahil unsurların ayırt edici özellikleri ile birlikte bir liste halinde sözleşmede yer alması esası kabul edilmiştir. Noterlerce resen düzenlenmemiş veya ticari işletmenin kayıtlı bulunduğu sicil çevresi dışındaki noterlerce düzenlenen sözleşmeler geçersizdir.

Rehin hakkının doğumu için noterlikçe sözleşme düzenlenmesi yeterli olmayıp, rehin hakkının ticari işletmenin kayıtlı bulunduğu Ticaret veya Esnaf ve Sanat siciline tescili zorunludur. Tescil işlemi ticari işletme sahibinin veya kredi müessesesinin veya alacaklının istemi üzerine yapılır. Üçüncü kişileri korumak, özellikle ticari işletme sahibinin mal kaçırmasını önlemek bakımından tescil isteminin 10 gün içinde yapılması zorunluluğu kabul edilmiştir. Bu süre geçirildiği takdirde rehin sözleşmesi geçersiz olacaktır.

Rehnin tescilinde alacaklının ticaret unvanı, açık adresi ve ikametgahı, alacağın Türk parası olan miktarı, alacağın miktarı belirli değilse ticariişletmenin ne miktar için teminat teşkil edeceği, alacak faizli ise faizin oranı kaydolunur.

1.sayfa | 2.sayfa | 3.sayfa